De Boerderij

Op Stadsboerderij De Korenmaat ervaar je hoe het er aan toe gaat op een biologisch boerenbedrijf. Een belangrijk doel is Arnhemmers in contact te brengen met de natuur. Kinderen maar ook volwassenen kunnen hier het leven in en om de boerderij ontdekken en beleven. De Korenmaat maakt deel uit van Natuurcentrum Arnhem, dat nog een tweede stadsboerderij heeft in de wijk Presikhaaf.
Onze bedrijfsvoering is gericht op biologische landbouwmethoden, dus zonder gif en kunstmest. De boerderij heeft een officieel SKAL-certificaat. Een ander belangrijk doel is het fokken met zeldzame Nederlandse landbouwhuisdierrassen, met name kippen, schapen, geiten en koeien. Onze boerderijen leveren zo een bijdrage aan het in stand houden van deze rassen.

 

Korenmaat-weide_DSC1586

De Korenmaat is een gemengd bedrijf, tegenwoordig met name gespecialiseerd in fruit en vee. Wat betreft ligging is het een typische rivierenlandschap boerderij. Onze andere boerderij, Stadsboerderij Presikhaaf is nóg meer op vee gericht. Die boerderij ligt op de overgangsgronden tussen de uiterwaarden van de Rijn en de uitlopers van schrale hoge zandgronden van de Veluwe. Op de plattegrond ontdek je alle mooie plekjes op De Korenmaat. Regelmatig zijn er activiteiten, zoals het lentefeest, oogstfeest en het schaapscheerdersfeest. Daarnaast bieden we allerlei activiteiten voor groepen. In Boerderijcafé De Hooijmaat kun je terecht voor een lekker hapje en drankje en voor de kinderen is er een leuke speeltuin.

Op de boerderij werken mensen werken die door een beperking afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Hierbij werkt het natuurcentrum nauw samen met Siza.

Korenmaat-Hooijmaat_DSC1624

Geschiedenis van Stadsboerderij De Korenmaat

Op 8 mei 1802 kochten Hendrik Nijenhuis en Mechtel van Beek aan de Huissensedijk de boerderij , die vermeld staat als de Koornmaat. De boerderij bestond destijds uit een huis, een bakhuis, een hof (stal), een boomgaard, een (hooi)berg en schuur, en ongeveer 10 morgen bouwland. (1 morgen is ongeveer 85 are). In 1809 brak de dijk door waardoor het land van De Korenmaat onder water kwam te staan. Het huis en de schuur bleven droog want die lagen hoger. In oude stukken is teruggevonden dat de familie Nijenhuis een schade heeft geleden van 433 gulden.

Luchtfoto Korenmaat en omgeving 1920
Arnhem-Zuid rond 1920 met de Huissensedijk onder, daarboven de akkers waar later Vredenburg en Malburgen kwamen en daarboven de Rijn en Arnhem-Centrum.

In 1931 boerde de familie van Voorst op De Korenmaat. In dat jaar zijn woonhuis en stal, een typische Betuwse T-boerderij, afgebrand. Het verhaal gaat dat de brand en de hitteontwikkeling zo heftig waren dat heiningpalen aan de Mooieweg spontaan vlam vatten. In 1932 is de boerderij herbouwd in de stijl van het verbeterde Betuwse type. Die stijl is nog steeds in de Betuwe te vinden. De herbouw bleek financieel te zwaar voor de familie van Voorst. In 1937 werd De Korenmaat verkocht aan de familie Tilleman, afkomstig uit Wageningen. Het werk op De Korenmaat werd gedaan door drie broers.

Tweede Wereldoorlog

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, begon er een bewogen periode voor De Korenmaat en de familie Tilleman. Allerlei regels die door de bezetters werden opgelegd, speelden de familie Tilleman parten. Zo werd hen verboden om melk aan ‘losse’ klanten te verkopen. Ondanks dit verbod, bleven de broeders Tilleman hun ongeveer tachtig klanten van melk voorzien. Tegen het eind van de oorlog werd de situatie grimmig. Tijdens de gevechten om de Betuwe en rond de slag om Arnhem waren Duitse soldaten ingekwartierd op De Korenmaat. Ze sliepen in het stro. De soldaten trokken vanuit De Korenmaat regelmatig richting Elst om daar te vechten. Ze leden echter grote verliezen en steeds minder soldaten keerden terug naar De Korenmaat. Naast de Duitse soldaten verbleven er regelmatig tot wel tachtig evacuees op de boerderij. Deze sliepen op de hooizolder en werden van het nodige voedsel voorzien door de familie Tilleman. Twee weken na de mislukte Slag om Arnhem werd ook de familie Tilleman gedwongen te evacueren. Alle vee werd vrijgelaten en met paard en wagen trok de familie naar Otterlo.  Daar hebben ze negen maanden in een kippenhok gewoond met in totaal twintig personen. Nadat de Duitsers zich in mei 1945 overgaven, keerde de familie Tilleman weer terug naar De Korenmaat. De boerderij was zwaar beschadigd. Veel was kapot geschoten en de daken waren van de boerderij en de schuren gehaald, zodat de Duitse soldaten vanaf de dijk een vrij schootsveld hadden richting de Betuwe. Al het vee was gestolen of gesneuveld en de kadavers lagen verspreid over het land. Alle deuren waren verdwenen en bleken in veel gevallen gebruikt in provisorische verdedigingswerken. Overal lagern resten munitie en springstof. De familie Tilleman gebruikte het kruit om de dode dieren te verbranden.

Naoorlogse jaren

In de jaren na de oorlog heeft de familie Tilleman De Korenmaat weer opgebouwd tot een bloeiend gemengd bedrijf met veeteelt, akkerbouw en fruitteelt. In de jaren zeventig breidde Arnhem steeds verder uit richting naar het zuiden. De broers verkochten hun land aan de noordzijde van de dijk aan de gemeente. Op dit land verrees onder andere de wijk Vredenburg. Toen ook de plannen voor de aanleg van de wijk Rijkerswoerd vorderden verlieten twee van de drie broers Tilleman De Korenmaat om elders een bedrijf te beginnen. Joop Tilleman bleef op De Korenmaat maar woonde in die tijd al aan de Mooiweg. De Korenmaat werd in die periode door bewoond door diverse mensen, terwijl Joop Tilleman door boerde op het resterende land aan weerszijden van de Mooieweg. De gemeente wilde begin jaren tachtig De Korenmaat slopen. Joop Tilleman was daar fel tegen en maakte er een zaak van, die hij uiteindelijk won. De gemeente Arnhem besloot daarop om van De Korenmaat een tweede stadsboerderij te maken, naast Stadsboerderij Presikhaaf. Uiteindelijk verlieten Joop Tilleman De Korenmaat in 1990 definitief.

Rijkerswoerd-luchtfoto-bastion
S
tadsboerderij De Korenmaat in het net aangelegde Rijkerswoerd, helemaal rechts op de foto naast de vleugel. Rechts, en noordelijk daarvan, de wijk Vredenburg.

Stadsboerderij

In 1991 werd De Korenmaat verbouwd. Het hoofdgebouw werd opnieuw ingericht met een klaslokaal, de dierotheek, een kantine en kantoorruimtes. In 1994 begon het werkproject van de stichting Gelderse Roos met de aanleg van erf en paden en met het onderhoud van de toen aangelegde bouwspeelplaats.. In 1996 werd de oude stal gerestaureerd en in 1997 officieel geopend. Sindsdien heeft De Korenmaat zich ontwikkeld tot een stadsboerderij met een belangrijke wijkfunctie. De herinrichting van weilanden zorgde in 2002 voor een uitbreiding van het oppervlak met 1,5 hectare. Toen werd ook de speelweide vernieuwd.

 

 

Stadsboerderij De Korenmaat is onderdeel van Natuurcentrum Arnhem